یک ایجنت هوش مصنوعی با اتصال به تجهیزات جراحی رباتیک، درمان ژنی را انتخاب و آن را به مغز یک موش زنده مبتلا به صرع تزریق کرده است. این آزمایش نشان می‌دهد ایجنت‌ها به‌تدریج از تحلیل داده و طراحی آزمایش فراتر می‌روند و می‌توانند مستقیماً تجهیزات واقعی آزمایشگاه را کنترل کنند؛ تغییری که در کنار فرصت‌های پژوهشی، پرسش‌های جدی درباره ایمنی و نظارت انسانی به همراه دارد.
نکات کلیدی
- ایجنت هوش مصنوعی یک درمان را از میان ۱۹ گزینه انتخاب کرد.
- باز کردن جمجمه را جراح دامپزشک انجام داد و ادامه تزریق به سامانه رباتیک سپرده شد.
- Claude Opus 5.5 از هدایت سوزن خودداری کرد، اما Claude Sonnet 5 این کار را انجام داد.
- یک دکمه اضطراری برای قطع موتورهای دستگاه و سازوکار تأیید انسانی در نظر گرفته شده بود.
- موش در حال بهبود است، ولی اثر درمان بر تشنج‌هایش هنوز مشخص نشده است.
ایجنت چگونه تزریق را انجام داد؟
گابریل اوکانا سانترو، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار استارتاپ Exin Therapeutics، این آزمایش را با هدف بررسی عملکرد ایجنت‌ها در صورت دسترسی مستقیم به تجهیزات آزمایشگاهی انجام داد. این استارتاپ مستقر در سان‌فرانسیسکو از هوش مصنوعی برای تحلیل فعالیت مغز و توسعه داروهای مرتبط با صرع و بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی استفاده می‌کند.
برای این آزمایش، ایجنت به یک سامانه جراحی سفارشی متصل شد که دستگاه موتوردار، دوربین، بازوهای رباتیک و ابزار تزریق را در بر می‌گرفت. دوربین امکان مشاهده روند کار را فراهم می‌کرد و ایجنت می‌توانست موقعیت سوزن و نحوه تحویل ترکیب درمانی را کنترل کند.
جراح دامپزشک ابتدا عمل باز کردن جمجمه موش را انجام داد و ایجنت نیز این مرحله را مشاهده کرد. سپس هوش مصنوعی از میان ۱۹ گزینه موجود در یک صفحه گسترده، درمان ژنی مورد نظر را برگزید و ناحیه مغز، مختصات تزریق، حجم و سرعت را تعیین کرد. در ادامه، هدایت بازوهای رباتیک و سوزن تزریق نیز بر عهده همان ایجنت قرار گرفت.
چرا Opus نپذیرفت، اما Sonnet ادامه داد؟
تیم Exin Therapeutics ابتدا مدل Claude Opus 5.5 شرکت Anthropic را آزمایش کرد. این مدل برنامه‌ریزی آزمایش را انجام داد، اما هنگام هدایت سوزن به مغز موش از ادامه کار خودداری کرد و هشدار داد که ممکن است در میانه جراحی متوقف شود؛ اتفاقی که می‌توانست حیوان را به خطر بیندازد.
پژوهشگران پس از آن سراغ Claude Sonnet 5 رفتند و این مدل پذیرفت تزریق را انجام دهد. گزارش مربوط به تزریق دارو به مغز موش زنده تفاوت رفتار این دو مدل را یکی از بخش‌های قابل‌توجه آزمایش نشان می‌دهد؛ چون مشخص می‌کند مدل‌های مختلف، حتی وقتی از یک خانواده هستند، ممکن است در مواجهه با یک اقدام فیزیکی حساس تصمیم‌های متفاوتی بگیرند.
این تفاوت همچنین اهمیت دستورالعمل‌هایی را برجسته می‌کند که برای یک ایجنت نوشته می‌شوند. همان‌طور که در بحث تعریف دقیق وظیفه برای ایجنت هوش مصنوعی هم مطرح می‌شود، محدوده اختیار و شکل مأموریت می‌تواند مستقیماً بر رفتار سامانه اثر بگذارد.
نظارت انسانی و اختلال فنی حین جراحی
پژوهشگران چند لایه حفاظتی برای این آزمایش در نظر گرفته بودند. ایجنت باید ابتدا طرح تزریق را برای تأیید انسان ارائه می‌کرد و یک دکمه اضطراری نیز وجود داشت که با فشردن آن، موتورهای سامانه قطع می‌شدند. دسترسی ایجنت به کد اصلی تجهیزات هم محدود شده بود تا نتواند قواعد عملیاتی خودش را تغییر دهد.
همین محدودیت در جریان آزمایش دردسرساز شد. یک اختلال فنی، سامانه مختصات تجهیزات را به‌هم زد و ایجنت با وجود تشخیص درست‌نبودن محل محاسبه‌شده، به‌دلیل ممنوعیت صریح تغییر کد نتوانست مشکل را اصلاح کند.
تیم برای برطرف‌کردن ایراد از ایجنت جداگانه‌ای مبتنی بر Opus 5 کمک گرفت، بدون اینکه به آن بگوید یک جراحی زنده در جریان است. این رفت‌وبرگشت زمان عمل را افزایش داد: تزریقی که معمولاً حدود ۴۵ دقیقه طول می‌کشد، این بار کمی بیشتر از یک ساعت زمان برد.
این آزمایش چه معنایی دارد؟
اهمیت این رویداد فقط در تزریق موفق دارو نیست؛ بلکه در ورود ایجنت هوش مصنوعی به چرخه واقعی آزمایش است. مدل‌های هوش مصنوعی بیشتر با مقالات علمی منتشرشده آموزش می‌بینند و ممکن است تجربه‌های ناموفق، مشاهدات پیش‌بینی‌نشده و تصمیم‌های لحظه‌ای دانشمندان را نبینند. اتصال آن‌ها به محیط واقعی آزمایشگاه می‌تواند این فاصله را کمتر کند، هرچند نتیجه این آزمایش نشان می‌دهد نظارت انسانی همچنان بخش ضروری کار است.
Exin Therapeutics قصد دارد مدل‌هایی مانند Grok را نیز آزمایش و عملکرد مدل‌های مختلف را مقایسه کند. این شرکت روی باز کردن جمجمه با کنترل ایجنت هم کار می‌کند، اما پیش از آزمایش روی حیوان زنده می‌خواهد از ایمنی آن مطمئن شود. به گفته سانترو، هنوز برای سپردن چنین کاری روی مغز انسان به یک ایجنت بسیار زود است.
جمع‌بندی
موش پس از تزریق در حال بهبود گزارش شده، اما پژوهشگران باید منتظر بمانند تا مشخص شود درمان ژنی واقعاً تشنج‌هایش را کاهش می‌دهد یا نه. برای شما، نکته اصلی این است که ایجنت‌های هوش مصنوعی دیگر فقط پشت صفحه گفت‌وگو باقی نمانده‌اند؛ با این حال، هرچه دسترسی آن‌ها به ابزارهای واقعی بیشتر شود، کنترل انسانی و مرزبندی دقیق اختیاراتشان هم مهم‌تر خواهد شد.